प्रस्ताव
नेपालमा प्रत्येक वर्ष वर्षा ऋतुमा भारी वर्षा, बाढी, पहिरो, जलप्लावन जस्ता प्राकृतिक प्रकोपहरूले धेरै जनजीवन, घर, जग्गा, सडक, यातायात र अर्थतन्त्रलाई ठूलो क्षति पुर्याउँछ। विशेष गरी बच्चा, बृद्धजन, गर्भवती महिला र अपाङ्ग व्यक्तिहरू यस्तो अवस्थामा सबैभन्दा बढी जोखिममा हुन्छन्। यसले गर्दा उनीहरूको सुरक्षा, स्वास्थ्य र ज्यानलाई खतरा हुन सक्छ। त्यसैले भारी वर्षा र बाढीबाट कसरी जोगिने / यस लेखमा हामी भारी वर्षा र बाढीको समयमा बच्चा, बृद्धजन, यातायात साधन र आफ्नो सम्पत्तिको सुरक्षा कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा विस्तृत जानकारी दिने छौं।
Table of Contents
१. बच्चा र शिशुहरूको सुरक्षा
बाढी र भारी वर्षाको समयमा साना बच्चा र शिशुहरू सबैभन्दा संवेदनशील हुन्छन्। उनीहरूलाई जोगाउन निम्न उपायहरू अवलम्बन गर्न सकिन्छ:
क) बाढीको पूर्वतयारी
- बच्चाहरूको लागि आपतकालीन किट (मेडिकल किट, पानी, खाना, दुध, डायपर, औषधि) तयार राख्नुहोस्।
- बच्चाहरूलाई बाढीको खतरा बारे जानकारी दिनुहोस् र उनीहरूलाई उच्च स्थानमा रहन सिकाउनुहोस्।
- बच्चाहरूको फोटो, जन्म प्रमाणपत्र र आवश्यक कागजातहरू वाटरप्रूफ ब्यागमा राख्नुहोस्।
ख) बाढीको समयमा के गर्ने?
- बच्चालाई डुबान नहोस् भनेर उच्च स्थानमा लग्नुहोस्।
- यदि पानी बढ्दै छ भने बच्चालाई काँधमा बोकेर सुरक्षित ठाउँमा लाने प्रयास गर्नुहोस्।
- बच्चालाई साफ पानी पिलाउनुहोस् र दूषित पानीबाट टाढा राख्नुहोस्।
ग) बाढी पछि के गर्ने?
- बच्चाहरूलाई डाक्टरले जाँच गराउनुहोस् किनभने बाढीपछि डायरिया, सर्दी, ज्वरो लाग्न सक्छ।
- बच्चाहरूलाई मानसिक सान्त्वना दिनुहोस् किनभने बाढीले तनाव दिन सक्छ।
२. बृद्धजन र अपाङ्ग व्यक्तिहरूको सुरक्षा
बृद्धजन र अपाङ्ग व्यक्तिहरू बाढीको समयमा चल्न डुल्न गाह्रो हुने भएकाले उनीहरूको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
क) पूर्वतयारी
- बृद्धजनको लागि आवश्यक औषधि, चस्मा, सुन्ने यन्त्र र अन्य उपकरणहरू तयार राख्नुहोस्।
- उनीहरूलाई नजिकैको सुरक्षित स्थान (जस्तै स्कूल, उच्च भूमि) को बारेमा जानकारी दिनुहोस्।
- यदि घरमा व्हीलचेयर प्रयोग गर्ने छन् भने, बाढीको समयमा त्यसलाई उच्च स्थानमा राख्नुहोस्।
ख) बाढीको समयमा के गर्ने?
- बृद्धजनलाई सहयोग गरेर सुरक्षित ठाउँमा पुर्याउनुहोस्।
- यदि उनीहरू चल्न सक्दैनन् भने, उनीहरूलाई कुर्सी वा स्ट्रेचरमा बोकेर लाने प्रयास गर्नुहोस्।
- उनीहरूलाई तातो लुगा लगाउनुहोस् र पानीबाट टाढा राख्नुहोस्।
ग) बाढी पछि के गर्ने?
- बाढीपछि बृद्धजनको स्वास्थ्य जाँच गर्नुहोस्।
- उनीहरूलाई मानसिक रूपमा सहयोग गर्नुहोस् किनभने बाढीले तनाव बढाउन सक्छ।
३. यातायात साधनहरूको सुरक्षा
बाढीको समयमा गाडी, मोटरसाइकल, साइकल जस्ता यातायात साधनहरू पनि धेरै जोखिममा हुन्छन्। यसबाट जोगिन निम्न उपायहरू गर्न सकिन्छ:
क) गाडी चलाउँदा सावधानी
- यदि सडकमा पानी जमेको छ भने गाडी नचलाउनुहोस्।
- गाडीलाई उच्च स्थानमा पार्किंग गर्नुहोस्।
- यदि गाडीले पानीमा फसेको छ भने इन्जिन बन्द गर्नुहोस् र सहयोगको लागि आवाज उठाउनुहोस्।
ख) मोटरसाइकल र साइकलको सुरक्षा
- बाढीको समयमा मोटरसाइकल नचलाउनुहोस् किनभने पानीले इन्जिन बिगार्न सक्छ।
- साइकल चलाउँदा पानीको बहावबाट बच्नुहोस्।
ग) बाढी पछि गाडीको मर्मत
- गाडीलाई मर्मत गर्नुहोस् र इन्जिन, ब्रेक, इलेक्ट्रिकल सिस्टम जाँच गर्नुहोस्।
- यदि गाडीले धेरै पानी पसेको छ भने मेकानिकल जाँच गर्नुहोस्।
४. घर र सम्पत्तिको सुरक्षा
बाढीले घर, जग्गा, अन्नभण्डार, पशुधन लगायत धेरै क्षति पुर्याउन सक्छ। यसबाट बच्न निम्न उपायहरू गर्न सकिन्छ/
क) पूर्वतयारी
- घरको छत, ढोका, झ्याल र दिवालहरू मर्मत गर्नुहोस्।
- बाढी आउन सक्ने क्षेत्रमा रहेको घरलाई उच्च स्थानमा सार्नुहोस्।
- अन्न, पानी, औषधि र आवश्यक सामानहरू सुरक्षित ठाउँमा राख्नुहोस्।
ख) बाढीको समयमा के गर्ने?
- घरको बिजुली, ग्यास र पानीको मिटर बन्द गर्नुहोस्।
- घरभित्र पानी पसेमा उच्च स्थानमा सामान सार्नुहोस्।
- यदि घर ध्वस्त हुने खतरा छ भने नजिकैको सुरक्षित स्थानमा जानुहोस्।
ग) बाढी पछि के गर्ने?
- घरलाई सफा गर्नुहोस् र पानी निकाल्ने प्रबन्ध गर्नुहोस्।
- बिजुली, पानी र ग्यास लाइन जाँच गर्नुहोस्।
- सरकार वा स्थानीय संस्थाबाट सहयोग लिनुहोस्।
५. सामुदायिक सहयोग र सरकारी भूमिका
बाढी जस्तो प्राकृतिक प्रकोपबाट बच्न सामुदायिक सहयोग र सरकारी योजना धेरै महत्त्वपूर्ण छ।
क) सामुदायिक सहयोग
- गाउँ वा शहरका युवा, स्थानीय संगठनहरू मिलेर बाढी पूर्वचेतना कार्यक्रम चलाउनुहोस्।
- बाढी प्रभावित क्षेत्रमा रेस्क्यु टोली बनाउनुहोस्।
ख) सरकारी भूमिका
- सरकारले बाढी पूर्वचेतना प्रणाली बढाउनुपर्छ।
- बाढी प्रभावित क्षेत्रमा राहत सामग्री र आर्थिक सहयोग पुर्याउनुपर्छ।
सचेत रहनुहोस्, सुरक्षित रहनुहोस्!
